free webpage hit counter

Een stamboomverhaal over de familie Hilkmann, Hilckmann, Hilkman. - Anneke & Henk's travel and genealogy website

Go to content

Main menu:

Een stamboomverhaal over de familie Hilkmann, Hilckmann, Hilkman.

Family > Genealogy > Hilkmann

Introduktie

Waarom dit internet verhaal over de familie Hilkmann? De laatste jaren heb ik de nodige informatie verzameld over de familie Hilkmann, via de burgerlijke stand, familiepapieren, losse gegevens en verhalen. Omdat bij elk gesprek met een Hilkmann steeds de vraag gesteld werd: "Hoe ver bent u nu en kunt u eens iets opsturen?" heb ik besloten een aantal zaken op "papier" te zetten.
In de tekst gebruik ik steeds de naam Hilkmann omdat ik daar zelf aan gewend ben. Hetzelfde verhaal geldt echter ook voor Hilckmann, Hilckman of Hilkman.
Een groot gedeelte van de gegevens heb ik uit rijks- en gemeentearchieven en uit de kerkboeken van Metelen (W.Dld.). Ook oude familiepapieren leverden de nodige informatie. Daarnaast heb ik gebruik gemaakt van mondelinge overlevering.
Dat laatste kan riskant zijn omdat je niet weet hoe betrouwbaar die is. In de Rotterdamse tak ging b.v. het verhaal dat in de vorige eeuw drie Deense broers, Caspar, Melchior en Ignaz naar Nederland waren gekomen, die zo de Nederlandse stamvaders vormden. Ten eerste klopt het niet dat het Denen waren en ten tweede waren het geen drie maar slechts twee broers en een oom die al eerder naar Nederland waren gekomen.
Veel informatie heb ik ook gekregen van pater H.Heifort (zijn moeder was een Hilkmann) en via hem van zijn achterneef prof.dr.dr.A.Hilckman, beiden uit Duitsland. Alle twee hebben zij zich geruime tijd bezig gehouden met stamboomonderzoek. Zij kenden de situatie op de oude stamboerderij en in het familiehuis te Metelen, waar zij contact hadden met de familie. Mondelinge informatie die ik van hen gekregen heb, schat ik betrouwbaar in.

De Nederlandse archieven wijzen al snel uit dat we de oorsprong van de familie Hilkmann moeten zoeken in Duitsland, namelijk in Metelen: een klein dorp dat ongeveer 20 km ten oosten van Enschede ligt.

Metelen

De kerkboeken van Metelen die in 1623 beginnen, zijn aanvankelijk erg onvolledig zodat daaruit nog geen betrouwbare stamboom kan worden samengesteld. In 1628 wordt de naam Hilkmann voor het eerst in de kerkboeken vermeld. Uit het feit dat de naam in die periode regelmatig terugkeert, kunnen we aannemen dat er dan al meerdere gezinnen met de naam Hilkmann wonen. Pas vanaf het huwelijk van Herman (1) en Adelheit (2) in 1656 kunnen we een directe stamboom samenstellen.
Ruim voordat er kerkboeken waren, komt de naam Hilkmann al in de directe omgeving van Metelen voor. In een oorkondeverzameling over de geschiedenis van Steinfurt, die in 1834 door Joseph Niesert werd uitgegeven, staat een inkomstenlijst uit de dertiende eeuw van de Johanneskerk in Steinfurt (Metelen viel bestuurstechnisch onder Steinfurt). Hierin komen de namen Johannes Hillekenmann en Johannes Hilckeman voor, zij zouden toen al als vrije boer in het gebied gevestigd zijn. Het is tamelijk aannemelijk dat dit verre voorouders zijn van Herman(1), zeker ook omdat er volgens H.Heifort geen aanwijzingen zijn dat de naam Hilkmann ook ergens anders in Duitsland ontstaan is.
Tot nu toe is er nog geen betekenis bekend van de naam Hilkmann; de kans bestaat dat de naam ontstaan is uit een Saksisch begrip waarvan we de betekenis niet meer  kennen

Schrijfwijze van de naam Hilkmann?

Wat is de meest oorspronkelijke schrijfwijze van de naam Hilkmann?
Er wordt soms gezegd dat dat Hilckman is, pas in de Pruisische tijd komt er een tweede n bij. (In het Saksische dialect schrijft men man met een n ).
In een officiële akte uit 1834 schrijft de ambtenaar: Augustin Hilkmann (9), deze ondertekent echter zelf met Hilckman. Zo staat hij ook in het doopregister; in het huwelijksregister komt er echter weer een n bij.
In diezelfde akte staat de naam van zijn zoon: J.B.H.Hilkmann (17) die zelf ondertekent met Hilckmann, maar bij latere handtekeningen verdwijnt die c weer.
 
Het is trouwens in de oude akten niet altijd even duidelijk of er een c geschreven staat of dat het de aanloophaal van de k is.
De eerste Hilkmann van de stamboom staat in zijn huwelijksakte als Hilckman vermeld terwijl hij bij de geboorte van een zoon als Hillickman staat gemeld. Dit laatste staat duidelijk in een ander handschrift, dus geschreven door een andere geestelijke. Voordat de burgerlijke stand bestond, hield de kerk de doop-, trouw- en huwelijksregisters bij. De naam werd dikwijls op klank genoteerd.
Samenvattend denk ik dus dat het niet helemaal duidelijk is welke schrijfwijze de meest correcte is; wel is duidelijk dat alle namen passen in één stamboom.   
Tegenwoordig zijn er in Nederland 3 verschillende schrijfwijzen te onderscheiden die alle tot dezelfde stamboom behoren, maar wel tot een verschillende tak: Uiteindelijk komen al deze takken samen (net als een aantal Duitse takken) bij Augustin (9), hem zouden we de stamvader kunnen noemen.  

  • HILCKMANN: Oorspronkelijk de Nijmeegse en Alkmaarse tak.  Stammen af van Ignaz Melchior (25).

  • HILKMAN: Oorspronkelijk de Amsterdamse tak. Stammen via Hermanus Albertus (41) af van Johan Bernard Heinrich (17).

  • HILKMANN: Oorspronkelijk de Rotterdamse tak.  Stammen via Eugenius Antonius Bernardus Wilhelmus (46) af van Johan Bernard Heinrich (17).

Kleine stamboom

 
Omdat het onmogelijk is om alle gegevens die ik over ca. 475 personen verzameld heb in dit verhaal onder te brengen, heb ik besloten een verkorte versie van de stamboom bij te voegen. Hierin staan alleen die personen die van belang zijn voor de Nederlandse tak van de familie Hilkmann. Omdat de boom steeds verder uitwaaiert, ben ik gestopt bij die personen die de meeste van u wel moeten kunnen plaatsen, b.v. uw vader of grootvader.
De nummers die u in de tekst en in de stamboom achter de namen van personen tegenkomt,  zijn de codes die ik in mijn systeem gebruik. Als u over een persoon iets wilt weten is het handig om dat nummer te vermelden.
Omdat de meeste van u mij niet kennen of hooguit via de telefoon wil ik mijn plaats in de stamboom aangeven: ik ben een zoon van W.J.A. Hilkmann (72)
Hier vind u de kleine stamboom.

Waar ligt Metelen?

Metelen, de bakermat van de familie Hilkmann, is een klein dorp (tegenwoordig ca. 10.000 inwoners) 20 km ten oosten van Enschede net over de Duitse grens. Het ligt aan de Vecht op de plek waar vroeger een oude Romeinse weg het riviertje kruiste.
Het is een dorp met een oude geschiedenis. Opgravingen wijzen uit dat er zeker 600 jaar voor Christus al vaste bewoning was: boeren en handwerklieden, waarschijnlijk Germanen die de nomadische Kelten verdreven hadden.
Op een kaart van Ptolomäus uit de tweede eeuw na Christus wordt een plaatsje Mediolanum genoemd en omdat het op exact dezelfde plaats ligt als het huidige Metelen zou dit de eerste officiële verwijzing kunnen zijn.
De geschreven geschiedenis begint op 16 augustus 889 als keizer Arnulf toestemming verleent aan de vrome adellijke dame Friduwi om een stift (een vrouwenklooster, meestal van adel) op haar landerijen te stichten. Het dorp krijgt zo bepaalde rechten.
Men spreekt dan van Matellia, later wordt dat Matelon of Metel, pas vanaf ca. 1200 raakt de naam Metelen ingeburgerd. Er worden twee betekenissen aan het woord Metelen toegeschreven: honingwoud of verzamel/gerechtsplaats.   
Steeds blijft er een machtsstrijd gaande tussen het "zelfstandige" stift en de bisschoppen van Münster. Keizer Otto III onderstreept die zelfstandigheid door in 993 Metelen de status van Keizerlijke Vrijheid te schenken. In 1811 wordt het stift opgeheven.
Waar ligt Metelen:  
Metelen, de bakermat van de familie Hilkmann, is een klein dorp (tegenwoordig ca. 10.000 inwoners) 20 km ten oosten van Enschede net over de Duitse grens. Het ligt aan de Vecht op de plek waar vroeger een oude Romeinse weg het riviertje kruiste.
Het is een dorp met een oude geschiedenis. Opgravingen wijzen uit dat er zeker 600 jaar voor Christus al vaste bewoning was: boeren en handwerklieden, waarschijnlijk Germanen die de nomadische Kelten verdreven hadden.
Op een kaart van Ptolomäus uit de tweede eeuw na Christus wordt een plaatsje Mediolanum genoemd en omdat het op exact dezelfde plaats ligt als het huidige Metelen zou dit de eerste officiële verwijzing kunnen zijn.
De geschreven geschiedenis begint op 16 augustus 889 als keizer Arnulf toestemming verleent aan de vrome adellijke dame Friduwi om een stift (een vrouwenklooster, meestal van adel) op haar landerijen te stichten. Het dorp krijgt zo bepaalde rechten.
Men spreekt dan van Matellia, later wordt dat Matelon of Metel, pas vanaf ca. 1200 raakt de naam Metelen ingeburgerd. Er worden twee betekenissen aan het woord Metelen toegeschreven: honingwoud of verzamel/gerechtsplaats.   
Steeds blijft er een machtsstrijd gaande tussen het "zelfstandige" stift en de bisschoppen van Münster. Keizer Otto III onderstreept die zelfstandigheid door in 993 Metelen de status van Keizerlijke Vrijheid te schenken. In 1811 wordt het stift opgeheven.
In de loop van de geschiedenis blijft ook Metelen natuurlijk niet gespaard voor de nodige rampen.  

  • 1575: Een groot gedeelte van het dorp gaat in vlammen op.   

  • 1623: Er vinden net buiten Metelen hevige gevechten plaats  tussen de legers van dolle Christiaan uit Scandinavië) en Tilly in het kader van de 30-jarige oorlog. Dat is ook de reden dat dekerkboeken uit die tijd erg onvolledig zijn.  

  • 1635/36: Er vallen 200 slachtoffers door de pest.

  • 1699: Er vallen 120 doden door een  epidemie.

  • 1815: Weer brandt een gedeelte van het dorp af.

Heel karakteristiek in Metelen is de grote katholieke kerk van "De heilige martelaren Cornelius en Cyprianus".(afb.1)
Op de plaats van een oude houten kerk is men in ca. 1100 begonnen met de bouw van de kerk, eerst met de toren en met de westkant inclusief een ver uitspringend koor speciaal voor de nonnen uit het stift. Dit alles in een duidelijk Romaanse stijl.
Begin 13-de eeuw wordt de kerk definitief afgebouwd en er sluipen dan al duidelijk gotische invloeden in. In latere perioden vinden er nog diverse verbouwingen plaats waardoor de oorspronkelijke staat van de kerk gedeeltelijk verloren gaat.
In de kerk vinden we een massief stenen doopvont, die uit de begintijd van de kerk dateert. Naar mag worden aangenomen zijn hier vele generaties Hilkmannen gedoopt.


De Katholieke kerk in Metelen (1100)


De 900 jaar oude doopvont

Een oud spreekwoord uit Metelen:
" Als er bij boer Hilkmann een wit kalf geboren wordt, breekt er oorlog uit en pas als het groot is, wordt er vrede gesloten. Het witte kalf wordt dan door vriend en vijand gezamenlijk opgegeten."
uit     Münsterländische Sagen
        Aschendorf Münster
        Bügener

De stamboerderij

Ca. 3 km buiten het centrum van Metelen lag de stamboerderij van de familie Hilkmann. Maria Elisabeth Hilkmann (geb.30-4-1888)(372) was de laatste Hilkmann die op deze boerderij woonde; zij trouwde met een zekere Spitthof. Een dochter uit dit huwelijk bleef wonen op de boerderij waar ze later trouwde met een Klockenkemper. Dit echtpaar bouwde een nieuwe boerderij en gebruikte de oude (uit de 16/17- de eeuw) nog enige tijd als opslagplaats. In de jaren tachtig is deze stamboerderij echter afgebroken.


    De stamboerderij

De stamouders

Alle in leven zijnde Hilkmannen stammen waarschijnlijk af van het echtpaar: Augustinus Johannes Hilckman (9)  (1770-      ) en Anna Maria Gertrud Kestrinck (10) (1778-1864)   
Augustin staat in de diverse akten vermeld als waard, linnenwever en als koopman. Volgens de familieverhalen is zijn vrouw Gertrud na de geboorte van een tweeling enige tijd schijndood geweest. Ze lag al in een kamer opgebaard terwijl er in de kamer ernaast over de teraardebestelling werd gesproken. Dit werd echter verstoord door haar verzoek om koffie. Pas veel later is zij op 86-jarige leeftijd overleden.
Het echtpaar begon een eierhandel: de jonge zonen moesten met manden de boerderijen langs om eieren op te kopen. Met paard en wagen (het paard heette Flücht) werden de eieren naar de grensovergang Glanerbrück gebracht, vandaar uit werden ze verder vervoerd naar Amsterdam waar zoon Bernard (17) op de Nieuwendijk een eier- en boterhandel had.
Augustin en Gertrud hebben in Metelen eerst in de Molenstraat gewoond, daar zijn hun eerste 10 kinderen geboren. Op de tekening (afb.4) staat een vergelijkbare woning zoals die er in 1925 uitzag (dezelfde straat, 3 huizen ernaast).
In 1817 kopen zij een tegenoverliggend pand, daar worden de laatste 2 kinderen geboren. Dit huis brandt in 1889 af en er wordt op dezelfde plek een nieuw huis gebouwd, in 1939 komt er een etage op.
Van het huis dat tegenwoordig op die plaats staat (afb.5), stamt volgens zeggen alleen de open haard nog uit de oude tijd. Op de tegels in die haard is o.a. de oude stamboerderij te zien. Na de tweede wereldoorlog was dit pand in gebruik als Gasthoff/Bäckerei "Züm Mühlentor", het wordt dan nog steeds door Hilkmannen bewoond. In 1973 overlijdt daar Lina Hilkmann (312), zij was de laatste Hilkmann in Metelen. Haar echtgenoot Max Bürger overlijdt in 1974; veel familiestukken,  waaronder een kast uit 1722, vervallen dan aan de familie Bürger. Het huis wordt aan de kerk verkocht en er is nu een klein bejaardenhuis in gevestigd.


Het huis in Metelen waar de Hilkmannen leefden van 1817 tot 1973.


Het type huis waar Augustin and Gertud tot 1817 woonden


Prof. dr. dr. Anton Joseph Maria Hilckman

Anton Hilckman (288), een achterkleinzoon van stamvader Augustin (9), was hoogleraar in de vergelijkbare cultuurwetenschap aan de universiteit van Mainz. In die functie heeft hij vele tientallen publicaties geschreven. Daarnaast heeft hij zich zijn hele leven bezig gehouden met minderheidsgroeperingen en onderdrukking. Al begin jaren 30 schreef hij artikelen tegen het opkomend nazidom. Gedurende de hele 2-de wereldoorlog heeft hij daarvoor gevangen gezeten in 20 gevangenissen en 5 concentratiekampen. Door de Duitsers werd hem zijn titel afgenomen, maar tot hun grote ergernis bleef hij ondertekenen met dr. Hilckman, zijn tweede titel had hij namelijk in Milaan verkregen en die konden de Duitsers hem niet afnemen. Buiten de gebruikelijke talen sprak hij o.a. Pools, Baskisch en Fries (hij was erelid van de Friesche Akademie).

Na zijn overlijden in 1970 heeft hij zijn ouderlijk huis te Bevergern uit 1742 geschonken aan de plaatselijke Heimatsverein. Er is nu een klein streekmuseum in gevestigd, een klein gedeelte is ook aan zijn persoon gewijd.



Het plaatselijke museum in Bevergern

Is er een familiewapen?
In de familie Hilkmann circuleert een familiewapen (afb.7). Dit wapen staat echter zowel in Duitsland als in Nederland niet officieel geregistreerd bij de heraldische instituten als zijnde van de familie Hilkmann. Het staat echter ook niet geregistreerd als zijnde van een andere familie. Dit bewijst niet dat er geen familiewapen is, iedereen kan zich zelf een familiewapen toekennen, maar het geeft alleen aan dat het niet geregistreerd staat en dat het niet verbonden is met een adellijke status.
Volgens H.Heifort en prof. Hilckman was er altijd al sprake van een wapen in het familiehuis, de spreuk is er waarschijnlijk later aan toegevoegd door prof. Hilckman nml. "Contra torrentem": "tegen de stroom in" (dit past aardig bij zijn karakter).  
In de jaren zeventig is door regierungsdirektor Kurzinski tussen oude familie- documenten in huis Hilkmann een afbeelding van het wapen gevonden. Er wordt gezegd dat het wapen uit ca. 1200 stamt, maar ik weet niet waar dat op gebaseerd is. Omdat het oude hof Hilkmann een leenheer kende (b.v. stift Langenhorst) en aan hem een wapendienst verplicht was, zou eventueel het wapen (of een gedeelte van dat wapen) van die leenheer  op het schild kunnen staan. Schild en helm symboliseren meestal weerbaarheid en dienstplicht.


Het familiewapen

Hilkmann in Nederland

Vorige eeuw zijn er waarschijnlijk 5 Hilkmannen naar Nederland gekomen.
De reden waarom is nu natuurlijk niet meer te achterhalen maar in het algemeen was het zo dat er in de Duitse grensstreek in de vorige eeuw grote werkeloosheid heerste. In de oogsttijd kwamen veel seizoenarbeiders de Nederlandse grens over. Daarnaast trokken er veel Duitsers als marskramer door Nederland, sommige van hen vestigden zich hier en handelden dan verder. Dreesmann (van V&D), Brenninkmeijer (van C & A) en Lampe zijn allemaal uit diezelfde grensstreek afkomstig.


De akte van J.B.H. Hilkmann waaruit blijkt dat hij toestemming had om het Duitse leger te verlaten (Urlaubspass, 20 February 1833)

Johan Bernhard Heinrich Hilkmann (17)

Johan Bernard Hilkmann (1808-1879) is waarschijnlijk de eerste Hilkmann die zich in Nederland vestigde of in elk geval de eerste waarvan er zich nu nog afstammelingen in Nederland bevinden.
Tussen de familiepapieren vonden wij een vodje papier (afb.8:) dat na vertaling het ontslagbewijs van Bernard uit militaire dienst bleek te zijn, gedateerd Metelen 1833.  
Niet lang daarna, op 21-5-1834 trouwt Bernard in Amsterdam met H.J.Nieters (16), volgens de akte waren hun beroepen smid en winkelierster. Zij is dan net 10 maanden weduwe van Hinrich von Uchtrup, een Duitser die uit een plaatsje komt dat niet ver van Metelen af ligt. (Kende Bernard deze man? Was Nieters al een handelscontact?).
In het begin van hun huwelijk zijn er nog al wat verhuizingen maar in 1848 kopen ze een koopmanshuis met winkel op de Nieuwendijk 10 te Amsterdam. (afb.9)
Over het nu nog bestaande huis, dat dateert van voor 1675, zijn veel documenten bewaard gebleven: perkamenten met de geschiedenis van het huis, bouw- vergunningen, koopakten en schuldbekentenissen, maar een van de meest interessante aktes is een boedelbeschrijving uit 1856. De echtgenote van Bernard, Helena Johanna Nieters overlijdt op 30-12-1855 en in verband met het bepalen van de erfenis wordt de totale boedel beschreven en wordt de waarde ervan bepaald. De notaris en de taxateur zijn hier 6 uur mee bezig geweest. Deze boedelbeschrijving geeft een goed idee van de bezittingen van de familie en hun levensstandaard in het midden van de vorige eeuw. De lijst is te uitgebreid om hier volledig op te nemen. Ik heb daarom een selectie gemaakt waarbij elk vertrek genoemd wordt met een aantal karakteristieke voorwerpen. Op het moment van de boedelbeschrijving zijn er 8 minderjarige kinderen in huis.


Nieuwendijk 10, Amsterdam


Rekening, eind vorige eeuw

Boedelbeschrijving, Nieuwendijk 10, 1856

   

Gulden

Vliering

Turf

25,00

Zolder

Brandhout

10,00

Bovenste achterkamer

Gladhouten ledikant met matras

7,00

Bovenste achterkamer

3 glasgordijnen, 1 vloerkleed, 1 karpet, inschuiftafel + 6 stoelen, mahonijhouten secretaire

36,00

Middelste achterkamer

mahonijhouten theetafel + kleed
6 gladhouten stoelen, 1 fateuil (paardenharen zitting)
14 japonnen, 2 jakken, 1 omslagdoek, 5 zijden en 10 japonnen van div. stof
2 bos's, 1 handmof, 4 hoeden, 2 paar laarsjes, 3 paar schoenen en 2 paar pantoffels

132,00

Middelste voorkamer

spiegel in vergulde lijst, 2 platen achter glas in mahonijhouten lijst
mahonijhouten buffetkastje waarin 2 pors. theeserviezen, theeblad, 12 kopjes+schotels en div. roomkleurig aardewerk
mahonijhouten kabinet, waarin o.a.: 6 tafellakens en 14 servetten
48 vrouwen rokken, 25 vrouwen onderbroeken, 3 borstrokken
72 hals- en zakdoeken, 40 frauwen kousjes, 6 boezelaars, enige mutsen, kraagjes, zijzakken en verdere kleine lijfsbenoodigdheden en lijfsdragt, 5 pakken nieuw en ongenaakt linnen

281,00

Kamer achter de winkel (het zgn zaaltje)

1 gouden pendule onder stolp, 2 bloemvazen onderstolp, 2 porceleinen bekertjes, 1 albasten luciferpotje en aschbak, 1 gladhouten lessenaar, nootenboomhouten bureau.
5 mans jassen, 1 lakenseche rok, 3 vesten, 3 lange broeken, 1 hoed, 2 lakensche petten, 2 paar engelsche laarzen en 1 paar pantoffels

96,00

Kantoor

1 engelsche lamp, 1 kantoor lamp, ameubelement

3,00

Beneden woonkamer

1 zijden paraplui, 1 rotting, 1 kagchel met voetstuk en toebehoren

4,50

Keuken

1 koperen doofpot, 3 waterketels, aschpot en haardbenodigdheden
2 ijzeren kookpotten, 2 dito koekenpannen, 1 koperen tulbandvorm

18,50

Kelder

4 wateremmers, 1 waschtobbe, 4 stoelen met matten, 1 tafel en aardewerk kruiken

5,00

Voorhuis

toonbank met raam, schalen en gewigten, 32 eierkisten, gaslichttoestel, 600 eieren

70,00

Stalling in Smaksteeg

karretje, vrachtslede, mestwagen, 1 bruin trekpaard, ruin, hooi

160,00

Goud

1 paar oor sieraden met diamanten, 1 gouden halsketting met gouden sluiting en diamanten, 1 dames horloge in gouden kast en gouden haak, 1 flacon met gouden dop, 1 kerkboek met gouden sluiting, 1 gouden cigarenpijpje met mondstuk

241,00

Zilver

6 theelepeltjes, 2 suikerstrooijers, theeseefje, 1 theeschopje, bonbondoosje, schaarketting met haak, priem, naaldenkoker, rijgpen, 2 vingerhoeden, 2 pinklidjes, 2 brillen met zilver gemonteerd, 166 oude munten

104,20

 

Gulden

De totale waarde van de inboedel bedroeg fl.2.262,- daarin is  fl.678,- begrepen voor goud en zilver.

2.262,00

Onroerende goederen: Het beschreven pand op de Nieuwendijk, een stal en erf in de Smaksteeg en een pand in de Spaarpotsteeg

7.900,00

Contanten en vorderingen

5.281,83

Subtotaal:

15.443,83

Schulden

4.888,83

Vermogen

10.555,00

Om een idee te krijgen hoe welvarend de familie toen was, zou je willen weten wat fl.1,- van toen, nu waard is. Het is echter moeilijk om bedragen uit die tijd om te rekenen naar de waarde van nu.
Van het Centraal Bureau voor de Statistiek heb ik de beschikking gekregen over twee tabellen. Uit de eerste tabel blijkt dat het netto weeksalaris (zeker geen 40-urige werkweek) van een nijverheidsarbeider in de periode van 1850 tot 1990 met een factor 100 is toegenomen. Ik denk niet dat je deze omrekeningstabel moet gebruiken omdat de familie dan een vermogen bezat van ca. 1 miljoen gulden en dat lijkt mij rijkelijk veel voor een boter- en eierhandel.
De tweede tabel echter geeft waarschijnlijk een reëlere omrekeningsfactor nl. de kosten van levensonderhoud (het zgn. prijsindexcijfer van de gezinsconsumptie ). Dat getal is in diezelfde periode toegenomen met een factor 17. Als je die factor 17 dan loslaat op hun vermogen van fl 10.555,- denk ik dat je mag concluderen dat hun situatie toen boven modaal was.
Aardig is het nog te vermelden dat tevens uit deze twee tabellen blijkt dat er in de periode 1850 tot 1990  een reële loonsverbetering heeft plaats gevonden van een faktor 6, (het salaris is ca. 100 maal omhoog gegaan en de kosten van levensonderhoud slechts 17 maal). De eierhandel die Bernard voerde, betrof niet alleen de verkoop in de winkel maar ook leveranties aan andere winkels. Een gedeelte van de eieren betrok hij uit zijn geboortestreek. In 1878 neemt zijn zoon Eugenius (46) de eierhandel inclusief de goodwill over van zijn vader. Afgaande op schuldbekentenissen en voorschotten op erfenissen blijkt dat hij niet zo'n handig zakenman was als zijn vader en in 1897 wordt hij dan ook failliet verklaard. Hij vertrekt daarna met zijn gezin naar Rotterdam. Daar ging het verhaal dat hij  failliet was gegaan omdat hij met een grote lading eieren uit Duitsland bleef zitten die zijn broer(s) ondanks toezeggingen niet van hem afnamen. Hoe betrouwbaar dit verhaal is, is nu natuurlijk niet meer na te gaan.
Tot zijn faillissement heeft zeker ook zijn goedhartigheid bijgedragen: verzoeken aan hem om geld werden, ook als ze niet verantwoord waren, meestal wel gehonoreerd. Na zijn overlijden in Rotterdam in 1927 bracht een priester uit Amsterdam een som geld namens een anonieme geldlener die spijt had gekregen. In Amsterdam blijft een andere tak van de familie nog enige tijd in de eierhandel getuige de rekening uit het begin van deze eeuw.


Amsterdam

Hilkman

22

Alkmaar

Hilckmann

2

Arnhem

Hilkman

1

Baarn

Hilkman

1

Bergen (N-H)

Hilckmann

6

Bussum

Hilkmann

3

Eindhoven

Hilkman

2

Den Haag

Hilkman

1

Den Haag

Hilckmann

1

Nijmegen

Hilckmann

18

Rotterdam

Hilkmann

15

Rijswijk

Hilkman

1

Schiedam

Hilkmann

1

Tegelen

Hilkman

1

Voorburg

Hilckmann

1

Waalwijk

Hilkmann

1

 

Totaal

77

Volkstelling 1947

m een idee te krijgen van de verspreiding van de familie Hilkmann over Nederland heb ik de gegevens van de volkstelling van 31-5-1947 gebruikt. Men heeft toen van alle 9,6 milj. inwoners van Nederland een aantal gegevens geregistreerd, later zijn de namen, adressen en geboortedata uit privacy overwegingen gescheiden van de andere gegevens. De namen zijn toen per provincie op alfabet gezet en in druk verschenen. Er woonden toen 77 Hilkmannen in Nederland en wel in de volgende plaatsen, zie tabel. Van de toen 77 in Nederland wonende Hilkmannen kan ik er direct 76 plaatsen in de door mij samengestelde stamboom en van nummer 77 heb ik een vrij zeker vermoeden, maar dat moet nog bevestigd worden.
Natuurlijk zijn er bij zo'n gigantische telling fouten gemaakt, b.v. in Bergen was het aanvankelijk onduidelijk of er 1 of 6 Hilckmannen woonden, dit had waarschijnlijk met een verhuizing te maken. Maar het getal van 77 geeft toch wel aan dat Hilkmann een niet veel voorkomende naam is. Op dit moment schat ik dat er 100 à 150 Hilkmannen in Nederland wonen. Ik kan dat niet precies aangeven omdat ik de laatste 10 jaar niet alle mutaties heb bijgehouden of heb doorgekregen.
Om nog een indicatie te geven: er stonden 50 vermeldingen van de naam Hil(c)kman(n) in de telefoonboeken van 1992. En in 2002 stonden er in de telefoonlijst van Infobel op internet 61 vermeldingen. Sinds de volkstelling zijn er ook weer Hilkmannen verhuisd naar o.a. Duitsland, Luxemburg, Canada, Australië en Zuid-Afrika, maar ook heeft er zich weer een Hilkmann uit Duitsland in Nederland gevestigd.



Nawoord

Aan het eind van deze brochure wil ik nog een aantal verzoeken tot u richten :  

  • Als U correcties of aanvullingen hebt op deze brochure, laat het mij dan weten

  • Als u denkt dat u documenten hebt die voor latere generaties interessant zijn, stuur mij dan een kopie of eventueel het origineel. De belangrijke stukken bewaar ik in een brandvrij kluisje.

  • Als u oude foto's in uw bezit hebt, vermeld dan met potlood op de achterkant wie er opstaan.

  • Ook oude familieverhalen kunt u aan mij opsturen.

  • Om de stamboom in de toekomst actueel te houden, hoop ik dat u mij op de hoogte houdt van alle veranderingen zoals geboorten, huwelijken, overlijdens maar ook van adreswijzigingen.

    
Ik heb natuurlijk geprobeerd deze brochure zo nauwkeurig mogelijk samen te stellen, door zoveel mogelijk uit te gaan van harde feiten, b.v. uit akten. Ook dat kan tot verschillende interpretaties leiden. Enige tijd geleden kreeg ik namelijk een boek opgestuurd uit Amerika waarin een paar bladzijden gewijd waren aan de stamboom van de familie Hilkmann. Die bleek echter tamelijk te verschillen met de stamboom die ik had samengesteld. Omdat ik mijn gegevens geverifieerd had bij H.Heifort in Duitsland en omdat ik enkele gegevens uit dat boek kon weerleggen (m.b.v. een kopie van een akte) heb ik besloten geen gebruik te maken van gegevens uit dat boek.
 
Tot slot wil ik iedereen bedanken die op de een of andere manier heeft bijgedragen aan de totstandkoming van deze brochure. Met name wil ik bedanken Piet Hilkmann (78) uit Rotterdam die vanuit duidelijke en onduidelijke foto's alle zeer illustratieve pentekeningen gemaakt heeft, Peter Hilkmann (NewCastle, Australia) die de Engelse vertaling gecorrigeerd heeft en natuurlijk Anneke Huigen, mijn vriendin, die ook vele uren in deze brochure gestoken heeft.

Henk Hilkmann  
Amsterdam
Brochure 1992
Internet versie 2002

 
Copyright 2015. All rights reserved.
Back to content | Back to main menu